image descriprion
Λίμνες

Λίμνη Πολυφύτου

Η λίμνη Πολυφύτου με την περιβάλλουσα ζώνη σε ακτίνα περίπου 3 χλμ αποτελεί μια σημαντική περιοχή για την βιοποικιλότητα. Ο Αλιάκμονας είναι ο μεγαλύτερος σε μήκος ποταμός της Ελλάδας (314 χλμ) καθώς ξεκινάει από τον Γράμμο και τον Βαρνούντα και φτάνει στο Δέλτα που έχει χαρακτηριστεί διεθνούς σημασίας υγρότοπος σύμφωνα με την διεθνή συνθήκη Ραμσάρ. Σ’ αυτόν έχουν κατασκευαστεί πέντε (5) φράγματα.

Η περιοχή κατοικείται από την νεολιθική περίοδο από κυνηγούς και αγρότες που είχαν δημιουργήσει οικισμούς κοντά στον ποταμό. Οι θέσεις αυτές σήμερα κατακλύζονται από το νερό. Το χωριό Νεράιδα κατακλύστηκε από τα νερά με την δημιουργία του ταμιευτήρα και οι κάτοικοι δημιούργησαν τον νέο οικισμό δίπλα στην γέφυρα.

Μια καταπληκτική θέση θέας είναι η θέση που βρίσκεται στο παλιό πολυβολείο που έχει διαμορφωθεί σαν παρατηρητήριο στον Άγιο Χριστόφορο, στην κορυφογραμμή ανατολικά της λίμνης.

Μετά τη δημιουργία του ταμιευτήρα δημιουργήθηκε μια νέα κατάσταση. Ο ταμιευτήρας που δημιουργήθηκε στην θέση του ποταμού απέκτησε κάποια χαρακτηριστικά υγροτόπου. Στη θέση του ποταμού και του παρόχθιου δάσους βρίσκεται μία λίμνη με αυξομείωση της στάθμης που ξεπερνά τα 15 μέτρα. Η πανίδα προσαρμόστηκε στις νέες συνθήκες. Νέα είδη έχουν αποικίσει την περιοχή και δίνει πλέον την εικόνα μιας λίμνης καθώς οι όχθες είναι ομαλές στο μεγαλύτερο μήκος

Τα ψάρια των λιμνών έχουν αντικαταστήσει την ιχθυοπανίδα του ποταμού. Εξακολουθούν να υπάρχουν ακόμη ορισμένα ποτάμια είδη αλλά δεν έχει γίνει μια συστηματική έρευνα. Εντύπωση προκαλεί η παρουσίας της καραβίδας γλυκού νερού που απαντά σε ποταμούς αλλά είναι άγνωστο αν πρόκειται για φυσικό πληθυσμό ή για εισαγωγή δυστυχώς δεν υπάρχει συστηματική έρευνα για τα είδη αυτά στην Ελλάδα.

Οι φερτές ύλες του Αλιάκμονα εναποτίθενται στην αρχή της λίμνης δημιουργώντας ένα εσωτερικό Δέλτα. Όταν η στάθμη είναι χαμηλά οι φερτές ύλες αποκαλύπτονται και στα λασποτόπια συγκεντρώνονται παρυδάτια πουλιά. Τα ράμφη τους και τα πόδια τους είναι προσαρμοσμένα για αυτές ακριβώς τις περιοχές.

Τα χαρακτηριστικότερα ενδιαιτήματα για την πανίδα στην περιοχή είναι:

Λίμνη – ανοικτά νερά:

σε αυτά παρατηρούνται οι πελεκάνοι, οι κορμοράνοι, τα βουτηχτάρια και υδρόβια πουλιά.

Ρηχά νερά και λασποτόπια στην ακτή:

Οι σημαντικότερες θέσεις βρίσκονται σε ανοικτούς κόλπους όπου ο κυματισμός περιορίζεται και υπάρχουν σημεία για ασφαλές κούρνιασμα ή συγκέντρωση των πουλιών κατά την διάρκεια της ημέρας. Στα λασποτόπια, τα οποία έχουν πολύ μεγάλη επιφάνεια στο «δέλτα» που δημιουργείται στην περιοχή της γέφυρας του Ρύμνου συγκεντρώνονται παρυδάτια πουλιά. Η απαγόρευση μόνιμων υποδομών στην ακτή καθώς κατακλύζεται περιοδικά ευνοεί την πανίδα. Η λασπώδης ακτή χωρίς υφυδατική και υπερυδατική βλάστηση δεν ευνοεί είδη όπως τα αμφίβια, τις νεροχελώνες και τη βίδρα.

Υγρά λιβάδια:

Με τον όρο υγρά λιβάδια ή υγρολίβαδα χαρακτηρίζονται τα λιβάδια που καλύπτονται με ποώδη φυτά χαμηλής ανάπτυξης (<100εκ.) σε εδάφη, τα οποία πλημμυρίζονται περιοδικά ή είναι κορεσμένα από νερό σε ορισμένες περιόδους του έτους. Κατακλύζονται με γλυκό νερό με μικρό βάθος στη διάρκεια του χειμώνα και διατηρούν υψηλή υπόγεια στάθμη το καλοκαίρι.

Λόγω της έντονης αυξομείωσης της στάθμης στην λίμνη Πολυφύτου δεν αναπτύσσονται υγρά λιβάδια εκτός από λίγες θέσεις όπως στον κόλπο των Κρανιδίων και στον κόλπο των Σερβίων. Μία ακόμη θέση με μορφή υγρών λιβαδιών διαμορφώνεται νότια από το εκτεταμένο πλατανόδασος που εντοπίζεται βόρεια από την γέφυρα του Ρύμνιου. Αποτελούν βασικούς χώρους για την διατροφή των υδροβίων πουλιών.

Καλαμιώνας:

Μόνο σε δύο θέσεις αναπτύσσεται καλαμιώνας. Στον κόλπο των Κρανιδίων και σε πολύ μικρή έκταση στον κόλπο βόρεια από την γέφυρα των Σερβιών. Η αυξομείωση της στάθμης δεν επιτρέπει την ανάπτυξη τους. Στις δύο αυτές θέσεις τροφοδοτούνται με νερό από τα ρέματα που συμβάλουν στην λίμνη και περιοδικά κατακλύζονται από τα νερά της λίμνης.

Πλατανοδάση και παρόχθια βλάστηση:

Πρόκειται για θέσεις όπου παρατηρούνται δασικά είδη πουλιών. Σε συστάδες κοντά στην ακτή εντοπίστηκαν οι αποικίες των κορμοράνων ενώ οι σταχτοτσικνιάδες φωλιάζουν σε θέσεις μακρύτερα από την λίμνη. Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το μικρό κατακλιζόμενο εποχιακά παρόχθιο δάσος στον κόλπο των Κρανιδίων όπου φωλιάζουν σπανιότερα είδη ερωδιών. Άλλα εκτεταμένα πλατανοδάση αναπτύσσονται στα Σερβία, Πλατανόρεμα, Παλαιογράτσανο και Βελβεντό.

Βραχώδεις ορθοπλαγιές και φαράγγια

Αυτές οι ζώνες προσφέρουν πολλές θέσεις για το φώλιασμα αρπακτικών, νυκτόβιων πουλιών μαυροπελαργού και στρουθιομόρφων που προτιμούν αυτά τα ενδιαιτήματα. Η αδύνατη πρόσβαση ανθρώπου και θηρευτών δημιουργεί συνθήκες για ασφαλές φώλιασμα.

Βλάστηση αειφύλλων πλατύφυλλων

Στην ημιορεινή αναπτύσσεται βλάστηση αειφύλλων πλατύφυλλων. Αυτή αναπτύσσεται και στις απόκρημνες πλαγιές στις πιο ομαλές θέσεις μεταξύ των βράχων. Η βλάστηση αυτή βόσκεται από γίδια και κατά θέσεις διαμορ­φώνεται υπό την επίδραση της βοσκής. Δεν διαπιστώνονται σοβαρά προβλή­ματα υπερβόσκησης εκτός από ζώνες γύρω από στάνες. Στις πλαγιές βόρεια και δυτικά από την Αύρα και τα Ίμερα αναπτύσσεται ενδιαφέρουσα βλάστηση με κέδρα σε μίξη με αείφυλλα , πλατύφυλλα αλλά σε κά­ποιες θέσεις αμιγής κεδρώνας.

Αγροτικές εκτάσεις

Οι αγροτικές εκτά­σεις στην περιοχή δια­κρίνονται για την μεγά­λη ποικιλία τους: αρ­δευόμενες και ξηρικές αρόσιμες καλλιέργειες, φυτώρια κυρίως ροδά­κινου, εκτάσεις καλ­λιέργειας κτηνοτροφι­κών φυτών και ποολίβαδα. Σε πολλές θέ­σεις υπάρχουν φυτοφράκτες αλλά το κύριο χαρακτηριστικό είναι η ύπαρξη φυσικής βλά­στησης στις ρεματιές και τις μυσγάγγιες.